Thema Bronbeek: de laatste jaren in Nieuw-Guinea

Op zondag 14 november 2010 begint voor de vijfde maal een seizoen met themazondagen op het landgoed Bronbeek in Arnhem. Historici, wetenschappers, kunstenaars en schrijvers belichten de historie en cultuur van het voormalige Nederlands-Indië en het huidige Indonesië. Het programma omvat lezingen en een Indisch lunchbuffet. Op 14 november behandelt Pieter Joost Drooglever het dagthema, Nederlands Nieuw-Guinea: van thuisland tot overdracht. Mark Lohnstein geeft daarna uitleg over het Papoea Vrijwilligerskorps (PVK), de soldaten voor een onafhankelijk West-Papua, Wouter Meijer gaat in op de rol van de Nederlandse journalist Willem Oltmans bij de kwestie Nieuw-Guinea en Nico Jouwe vertelt over de terugkeer van zijn vader naar Papua onder de titel: 'In Holland(ia) staat een huis'.

Overdracht Nieuw-Guinea was speerpunt

Het verhaal over de laatste jaren van het Nederlandse bestuur over Nieuw-Guinea speelt zich af op verschillende terreinen: de dekolonisatie van Indonesië, de binnenlandse politiek van Nederland, NNG-delegatie naar koningin, 1960de bestuursgeschiedenis van Nieuw-Guinea en de internationale betrekkingen. De overdracht van Nieuw-Guinea was een speerpunt van zowel de Nederlandse als Indonesische regering en ging gepaard met militaire conflicten tussen deze twee landen. Nederland had de beschikking over het in 1961 opgerichte Papoea Vrijwilligerskorps (PVK), Indonesië zijn speciale commando onder leiding van kolonel Suharto. Tegelijkertijd werkte Nederland aan de vorming van een toekomstig onafhankelijk West-Papua. Beide regeringen zochten voor hun standpunt steun bij de pas aangetreden Amerikaanse president John F. Kennedy. Op 19 december 1961 kondigde Indonesië officieel aan dat Nieuw-Guinea gewapenderhand zou worden bevrijd. Secretaris-generaal van de Verenigde Naties U Thant riep beide partijen op hun vijandelijkheden te staken. Amerika wilde een gewapend conflict vermijden, waarbij ook de Sovjet Unie betrokken zou kunnen raken. Nieuw-Guinea was een politieke en militaire onontwarbare kluwen geworden.

Opmerkelijke rol van Willem Oltmans

Uiteindelijk werd op 15 augustus 1962 het Akkoord van New York gesloten waarbij werd vastgelegd dat Nieuw-Guinea tot 1 juli 1963 onder toezicht van de Verenigde Naties zou staan en daarna Oltmans met Ratna Sara Dewi (weduwe Soekarno) 13-11-73aan Indonesië zou worden overgedragen. Dat jaar werd ook het PVK ontbonden. De eigenzinnige Nederlandse journalist Willem Oltmans speelde een opmerkelijke rol in de kwestie Nieuw-Guinea. Van huis uit aangespoord zich in de Indonesische kwestie te verdiepen, zocht hij vol verve zijn weg in het schemergebied tussen journalistiek, diplomatie en politiek activisme om het Indonesische standpunt naar buiten te brengen. Echter het Nederlandse publiek had er geen belangstelling voor. Oltmans was een van de weinigen die zich openlijk verzette tegen het Nederlandse beleid inzake Nieuw-Guinea. In augustus 1962 kwam Papualeider Nicolaas Jouwe met zijn vrouw en twee kinderen aan op Schiphol. Hij was ervan overtuigd binnen niet al te lange tijd terug te keren naar een vrij West-Papua. Maar dat pakte anders uit. Een paar honderd Papuagezinnen kwamen eveneens naar Nederland. In tegenstelling tot de Molukkers werden de Papua's, evenals de Nederlands-Indische repatrianten, verspreid over Nederland ondergebracht.

Sprekers en dagvoorzitter

Dr. P.J. Drooglever (1941) was als onderzoeker verbonden aan het Instituut voor Nederlandse Geschiedenis in Den Haag, waar hij de bronnenpublicaties over de dekolonisatie van Indonesië verzorgde. Zijn onderwijsactiviteiten speelden zich voornamelijk af in het kader van het cultureel akkoord met Indonesië, terwijl hij in Nijmegen de L.J. Rogierwissel-leerstoel bekleedde. In 2005 verscheen zijn in opdracht van de regering geschreven studie over de Daad van Vrije Keuze in westelijk Nieuw-Guinea. In de loop van dit jaar verschenen daarvan vertalingen in het Engels en het Indonesisch.
Marc Lohnstein (1957) studeerde geschiedenis aan de Rijksuniversiteit Utrecht met als specialisatie overzeese militaire geschiedenis. Hij is geïnteresseerd in de uniformering van het civiele en militaire overheidsapparaat en onderhoudt de website www.ambtskostuums.nl over ambtskleding. Sinds 2005 is hij parttime onbezoldigd medewerker Museum Bronbeek.
Wouter Meijer (1982) studeerde in 2008 cum laude af op Willem Oltmans aan de Universiteit Utrecht. Hij publiceerde over hem in het Tijdschrift voor Geschiedenis en in december 2009 verscheen van zijn hand 'Ze zijn gek geworden in Den Haag'. Willem Oltmans en de kwestie Nieuw-Guinea. Momenteel werkt hij in opdracht van de Willem Oltmans Stichting mee aan het persklaar maken van de memoires van Oltmans. Daarnaast studeert hij aan het IVLOS van de Universiteit Utrecht om zijn lesbevoegdheid te halen.
Nico Jouwe is de tweede zoon uit het tweede huwelijk van Papualeider Nicolaas Jouwe en zijn Nederlands-Indische vrouw Louise Fisher. Hij werd in 1959 in Hollandia geboren en woont sinds 1963 in Delft. Hij studeerde psychologie in Leiden en maakte carrière in (bedrijfs) journalistiek en de overheidscommunicatie. Hij is freelance journalist en vooral actief als dagvoorzitter/gespreksleider.
Dagvoorzitter Frans Sulilatu was als wetenschappelijk medewerker op het gebied van alternatieve energiebronnen verbonden bij TNO. Momenteel is hij freelance adviseur op het gebied van milieuproblematiek gerelateerd aan alternatieve energiebronnen. Voorts is hij bestuurslid van de Stichting Indisch Erfgoed.

Programma 14 november 2010:
10.00 – 11.00 Ontvangst met koffie of thee en spekkoek
11.00 – 11.05 Opening door Frans Sulilatu, dagvoorzitter
11.05 – 11.30 Dr. P.J. Drooglever: Nieuw-Guinea, van thuisland tot overdracht
11.30 – 12.00 Mark Lohnstein: Persevero. Het Papoea Vrijwilligerskorps (PVK):
soldaten voor een onafhankelijk West-Papua

12.00 – 13.00 Groep geel: Indisch lunchbuffet
13.00 – 14.00 Groep blauw: Indisch lunchbuffet
14.00 – 14.30 Wouter Meijer: Schipperen in niemandsland. Willem Oltmans en
de kwestie Nieuw-Guinea

14.30 – 15.00 Nico Jouwé: In Holland(ia) staat een huis
15.00 Afsluiting door Frans Sulilatu

Deze themazondag op het landgoed Bronbeek is georganiseerd door de Stichting Indisch Erfgoed en de Stichting Klein Bronbeek in samenwerking met het Koninklijk Tehuis voor Oud-Militairen en Museum Bronbeek.
De entree voor deze dag is €23,50 p.p. (inclusief Indisch buffet). Opgave bij mw. N. Bosman, telefoon 026 37635 78 (ma, di en do) of hier per e-mail kumpulanbronbeekevenementen@yahoo.com. Inschrijven kan tot één week voor de geplande datum.

Locatie:
Museum Bronbeek
reünie- en congrescentrum Kumpulan
Velperweg 147
6824 MB Arnhem