Drie Papua's spreken nog de taal Dusner

Een groep Britse wetenschappers is op 21 april 2011 in het afgelegen dorp Dusner in de regio Nabire op Papua aangekomen in een poging de taal te redden die door nog slechts drie mensen wordt gesproken. Taalkundigen van de Universiteit van Oxford waren met spoed naar Dusner afgereisd, een vissersdorp in de bossen aan de Wandammen Baai, aan de westkust van de Cenderawasih Baai (de vroegere Geelvink Baai). Na de recente vulkaanuitbarsting van de Merapi en overstromingen in het nabije Wasior was het niet duidelijk of het optekenen van de taal, die ook Dusner wordt genoemd, bij de laatste drie sprekers verder kon gaan. Een vierde dorpeling die de taal nog sprak, werd gedood bij een zware overstroming die de regio in oktober 2010 trof. Bij de overstromingen en modderstromen kwamen in het district Wasior zeker 148 mensen om. 

Contact verloren

Dusner aan Wandamen BayDe taalkundigen hadden het contact met de sprekers verloren en vreesden dat zij te laat waren gekomen om de taal nog te redden. In 1978 spraken nog zes dorpelingen de taal. 'Het waren nerveuze maanden om uit te zoeken of er nog overlevenden waren die Dusner spraken. Twee van hen, Emma Imburi (85) en Enos Yoweni (60), wisten ternauwernood aan de overstromingen in oktober te ontsnappen. Anna Imburi (60 en nicht van Emma) die vlakbij de Merapi op Java woonde, was bij de vulkaanuitbarsting in oktober vast komen te zitten en kon zich niet verplaatsen, maar wist te overleven', vertelt Mary Dalrymple, hoogleraar Syntax bij de faculteit Taalkunde en Filosofie in Oxford. Eraan toevoegend: 'Dit illustreert waarom ons project zo belangrijk is. We ontdekten vorig jaar dat deze taal nog bestond en als we het niet documenteren voordat het Dusner is uitgestorven, zal deze voor altijd verloren gaan. Het is de hoogste tijd, want de gemiddelde levensverwachting in Indonesië is circa 71 jaar.' Het Dusner werd tot dusver nog gebruikt in een aantal  traditionele ceremonies, zoals een huwelijk. Bovendien worden in Papua verhalen tussen de generaties overgedragen door middel van mondelinge overlevering.

Woordenschat en gramatica

dUsner dorp Het Dusner begon uit te sterven toen ouders zich realiseerden dat hun kinderen een betere kans krijgen als ze gingen studeren aan een universiteit of meer kans op een baan hebben als ze Bahasa Indonesia spreken: de belangrijkste taal in Indonesië. 'De drie sprekers hebben kinderen, maar ze hebben de taal niet doorgegeven. Het Dusner zal met hen dus sterven.'  Een team onder leiding van Dr. Suriel Mofu, die in Indonesië werkt aan het project om de taal met een videorecorder op te nemen, zal drie maanden bij de sprekers van het Dusner verblijven om hun woordenschat en grammatica op beeld vast te leggen. Dusner is een van de 130 talen die wereldwijd door minder dan tien mensen worden gesproken. Er zijn wereldwijd 3000 bekende talen, waarvan naar schatting de helft uitgestorven zal zijn tegen het einde van deze eeuw. Het project is een samenwerkingsverband van de  Universiteit van Oxford met UNIPA (State University of Papua in Manokwari) en UNCEN (Cenderawasih Universiteit in Jayapura) en loopt van oktober 2010 tot december 2011.

Meer info: Documentatie Dusner
Lees ook: themaverhaal Lokale Papua-talen gaan langzaam verloren 

.