In memoriam Viktor Kaisiëpo

Op 31 januari 2010 is Viktor Kaisiëpo op 61-jarige leeftijd in zijn woonplaats Amersfoort overleden. Hij was ernstig ziek. Deze bijzondere voorvechter van Papuarechten zal door velen node worden gemist. PACE heeft op verschillende momenten met hem samengewerkt en is daar zeer dankbaar voor. Hij initieerde en zette de kaders neer voor de publieksdag Papua Pride van 28 november 2009, adviseerde ons en was meerdere malen spreker tijdens bijeenkomsten. In zijn spreken toonde hij zich een ware meester van het woord: visionair, metaforisch, associatief en ontzettend grappig. Hieronder volgt een korte terugblik op zijn leven.

Viktor Kaisiëpo wordt geboren in Korido (nabij het eiland Biak), brengt een deel van zijn jeugd door in/rond Jayapura (Hollandia) en arriveert als 14-jarige jongen op 11 oktober 1962 in Nederland. Hij wordt door de politieke ontwikkelingen in Indonesië en de implicaties die het heeft voor de Papua’s diepgaand beïnvloed. Als zoon van Papua-leider Marcus Kaisiëpo krijgt hij het ook van huis uit mee, maar hij ontwikkelt in de loop der jaren duidelijk zijn eigen visie. In 1984 besluit hij, zoals hij het zelf uitdrukt definitief te stoppen met werken 'voor een baas' en die verruilen voor een betere 'baas': de strijd voor politieke onafhankelijkheid van West Papua

In zijn visie liggen een open houding en procesmatige aanpak besloten. In 2009 verwoordt hij het als volgt: de rechten en idealen van de Papua volken liggen vooral 'op de weg ernaar toe'. Niet het einddoel is belangrijk maar het proces er naartoe. Bevrijding door emancipatie en participatie van ieder Papua individu binnen het collectieve.

Viktor Kaisiëpo Mid jaren ’80 betreedt hij het podium van de Verenigde Naties in Genève. Met name de strijd van Inheemse volken voor erkenning en hun recht op zelfbeschikking brengt voor hem een belangrijke uitweg in wat hij ziet als een dilemma van de Papua volken. In dat verband werkt hij mee aan de oprichting van de UNPO (Unrepresented Nations and Peoples Organisation) en de Internationale Alliantie van Inheemse en Tribale volken in de Regenwouden en werkt hij mee aan de organisatie van het VN Internationaal Jaar van Inheemse Volken.

In 1995 verruilt hij, samen met levenspartner Evelien van den Broek, Nederland voor Fiji om te werken als assistent-directeur bij de Pacific Concerns Resource Centre, het secretariaat van de Nuclear Free and Independent Pacific (NFIP). Daar werkt hij met coalitiepartners WWF Pacific and Greenpeace Pacific voor, zoals hij zegt, het wel en wee van schildpadden en koraalriffen. Ook werkt hij met de overheid van Fiji aan een Ontwerp Verklaring Rechten van Inheemse Volken.

Hij keert voor het eerst terug naar Papua in het nieuwe millenium, na 38 jaar. Hij neemt in 2000 deel aan het Tweede Papua Kongres in Jayapura en wordt door het Papua Presidium gekozen als vertegenwoordiger voor Europa. In 2002/2003 is hij bij de oprichting en officiële installatie van de Dewan Adat Papua (Papua Traditionele Raad) en treedt hij als diens vertegenwoordiger op bij internationale fora. Hij blijft contacten onderhouden met de NGO-gemeenschap, de EU en is regelmatig bij de Verenigde Naties. Ook groeien zijn contacten met diverse diplomaten, en heeft hij contact met de Indonesische autoriteiten, waaronder de Indonesische ambassade. In dit contact toont hij zijn realisme maar hij blijft tegelijkertijd kritisch.

Door zijn realistische open houding, zijn keuze voor een geweldloze strijd en zijn lange termijnsvisie, humor en niet aflatende energie voor ‘de zaak’, wordt hij voor velen een rolmodel en een leider met duidelijke diplomatieke skills. Een enkeling, die moeite heeft met zijn openheid, draait hem de rug toe, of noemt hem een landverrader. Dat predicaat doet hem geen recht en gaat voorbij aan wat hij probeert te bewerkstelligen.

Zelf is hij niet bang om de zaken bij de naam te noemen. Het meest recente voorbeeld is tijdens zijn openingsspeech van Papua Pride 2009, een samenwerking van Papua Lobby (zijn eigen club), PACE, HAPIN en Pro Papua. Hij waarschuwt diegenen in ons midden die blijven terugkijken ten koste van constructieve samenwerking voor een betere toekomst, bepleit de noodzaak om over de eigen schaduw heen te springen, en benadrukt hoe gevaarlijk het is om talentvolle Papua’s uit te sluiten van een waardevolle bijdrage voor de Papua-strijd. Zijn verhaal, tegelijkertijd positief maar ook niet om de hete brij heen draaiend, geeft de perfecte kick-off voor een geslaagde Papua Pride-dag.

In 2009 openbaart zich een ernstige ziekte bij hem. Hij gaat hier kalm mee om en blijft grapjes maken, dankbaar voor wat het leven hem bracht, dankbaar voor wat hij heeft kunnen doen, samen met vele anderen, dankbaar dat hij de geboorte van zijn kleindochter nog mag meemaken. Dit alles maakt het voor zijn geliefden en vrienden draaglijker om zich voor te bereiden op het onvermijdelijke maar toch te snel gekomen verlies.

Selamat jalan Viktor.

Viktor Kaisiëpo - * Korido, 14 september 1948 - † Amersfoort, 31 januari 2010.

Video Viktor op Papua Pride Tekst: Nancy Jouwe
ZW-foto: Bodil Anais
Video:
Evelien Veenhuizen